Intellectueel Eigendomsrecht in een notendop

1. IE/IPR, waar staat dat voor?
2. Intellectueel Eigendomsrecht, wat betekent dat?
3. Intellectueel Eigendomsrecht, wat heb ik er aan?
4. Het begrip licentie, wat kan ik daar mee?
5. Als ik een licentie verstrek, ben ik dan mijn auteursrecht kwijt?
6. Waar vind ik een voorbeeld licentieovereenkomst?
7. Help, mijn vraag staat er niet bij!
8. Welk leesvoer raadt CCAA aan?

1. IE/IPR, waar staat dat voor?
De afkortingen IE en IPR worden door elkaar heen gebruikt. IE staat voor Intellectueel Eigendomsrecht en IPR staat voor Intellectual Property Rights. Het is hetzelfde begrip, maar dan in het Nederlands en het Engels.

2. Intellectueel Eigendomsrecht, wat betekent dat?
Intellectueel Eigendomsrecht is een verzamelbegrip voor een aantal rechten waarvan het auteursrecht voor de meeste creatieven het meest bekende begrip is. Oorspronkelijk werd met Intellectueel Eigendomsrecht alleen het auteursrecht aangeduid, de overige begrippen worden ook wel aangeduid als industrieel eigendomsrecht.

Auteursrecht
Auteursrecht rust automatisch op alle creatieve werken die in een zintuiglijk waarneembare vorm zijn neergelegd. Denk bijvoorbeeld aan een schilderij, een tekst of een illustratie. Het auteursrecht houdt in dat de maker het recht verkrijgt om als enige zijn werk openbaar te maken en te vermenigvuldigen. Dit recht wordt geregeld in de Auteurswet.

Industrieel eigendomsrecht
Het Industrieel eigendomsrecht beschermt technische producten en processen, woord- of beeldmerken, gewassen, chips of uiterlijk van gebruiksvoorwerpen. Deze zijn ondergebracht in het Octrooirecht, Merkenrecht, Tekeningen- of modelrecht, Handelsnaamrecht, Kwekersrecht en Chipsrecht. De eigendomsrechten die gelden op deze rechten zijn minder strikt dan degene die rusten op het auteursrecht. Dit komt omdat de wetgever het mogelijk wil maken om dergelijke producten en processen te verbeteren en te vernieuwen.

3. Intellectueel Eigendomsrecht, wat heb ik er aan?
Intellectueel eigendomsrecht beschermt de maker van het product, maar maakt het tegelijkertijd mogelijk om afspraken te maken met opdrachtgevers. Het bepaalt als het ware de spelregels voor het gebruik van creatieve uitingen. Die spelregels gelden voor alle mogelijkheden waarop de creatieve uiting verspreid en/ of openbaar kan worden gemaakt. Denk hierbij aan drukwerk, driedimensionaal of digitaal (internet).

4. Het begrip licentie, wat kan ik daar mee?
“Een licentie verkrijgen” betekent niets meer of minder dan dat iemand het gebruiksrecht krijgt om de creatieve uiting openbaar te maken. Hoe en op welke wijze dat gebeurd wordt tussen de creatief en de potentiële gebruiker (in veel gevallen een opdrachtgever) in de licentieovereenkomst bepaald. Licenties kunnen exclusief of niet-exclusief zijn.

Exclusieve licentie
Als u een exclusieve licentie verstrekt, krijgt de gebruiker het exclusieve recht om gebruik te maken van de creatieve uiting. Dit betekent voor u, als creatieve ondernemer, dat u het gebruik van die creatieve uiting niet zo maar aan een andere partij kan verstrekken.

Niet-exclusieve licentie
Bij een niet-exclusieve licentie behoud u als creatieve ondernemer het recht om de betreffende uiting ook aan andere partijen te verstrekken.

Op een huisstijl van een bedrijf zal de opdrachtgever veelal streven naar een exclusieve licentie, terwijl op een illustratie veelal een niet-exclusieve licentie zal worden verstrekt.

Licenties vertegenwoordigen een economische waarde. U moet in de overeenkomst dus onder meer regelen: wie de licentie mag gebruiken, hoe lang, waarvoor en wat het kost.

5. Als ik een licentie verstrek, ben ik dan mijn auteursrecht kwijt?
Het antwoord op deze vraag is simpel: nee. Met een licentie geeft de maker slechts toestemming om de uiting voor een bepaald doel (zoals omschreven in de licentieovereenkomst) te gebruiken.

Als u het auteursrecht wil overdragen aan een andere partij moet u dat specifiek regelen. Dit kan bijvoorbeeld geregeld zijn in een arbeidsovereenkomst. Stel dat u in dienst bent (dus niet als freelancer) van een creatief bedrijf dan is het gebruikelijk dat het auteursrecht bij het bedrijf ligt en niet bij u zelf. Dit staat in de regel vermeld in uw arbeidscontract.

6. Waar vind ik een voorbeeld licentieovereenkomst?
We zijn in samenwerking met collega’s in Londen (van Own it) aan het kijken hoe we hier binnenkort een online tool beschikbaar kunnen maken waar u zelf model-overeenkomsten kan aanmaken. Deze dienst is na de zomer van 2008 te verwachten. Gelukkig kunt u nu al terecht op de website van Creative Commons. Via deze site kunt u terecht voor online tips en tricks maar ook voor diverse workshops.

7. Help, mijn vraag staat er niet bij!
Geen nood! De meeste brancheorganisaties in de creatieve industrie hebben diverse juridische experts aan boord en enkele van deze organisaties geven hele handige boekjes uit waar u antwoord krijgt op uw vragen. Veelal mag u deze boekjes ook als niet-lid bestellen. Voor op maat juridisch advies geldt dat u lid moet zijn van de organisatie. Mocht u niet lid zijn, en dat ook niet willen worden: na de zomer van 2008 zijn er juridische experts beschikbaar voor een online chatsessie op deze website. In de agenda wordt aangekondigd welke expert, wanneer tot uw beschikking staat.

8. Welk leesvoer raadt CCAA aan?
- Het boekje Auteursrecht. Praktische tips voor opdrachtgevers van ontwerpers van de BNO is een absolute aanrader voor zowel creatieven als opdrachtgevers.
- Uiteraard de website van Creative Commons: www.creativecommons.nl.
- Kijk ook eens op de site van Technopartner: www.technopartner.nl.
- Voor de industriële eigendomsrechten: www.octrooicentrum.nl.
- Voor de absolute specialisten op het terrein van intellectueel eigendomsrecht: www.cier.nl.
- Het boek De wet op internet van ICT-jurist Arnoud Engelfriet beschrijft in heldere taal hoe het zit met online auteursrecht, de privacy en aansprakelijkheid van bloggers en forumsites, computercriminaliteit en eigendom in virtuele werelden.
- Kijk ook op de website van Ius mentis, één van de meest uitgebreide en meest bekeken site van Nederland over internetrecht, communicatietechnologie, intellectueel eigendom en actualiteiten binnen Internetrecht.